In de internationale METAPANC-studie wordt onderzocht of patiënten met pancreascarcinoom en oligometastasen in de lever (synchroon, metachroon) baat hebben bij het toevoegen van lokale behandeling en chirurgie aan de standaardbehandeling met chemotherapie. Arts-onderzoeker drs. Daniël Duijzer (Amsterdam UMC), studiecoördinator van METAPANC voor de Dutch Pancreatic Cancer Group, geeft uitleg.
De prognose voor patiënten met pancreascarcinoom is zeer ongunstig. De ziekte is bij diagnose doorgaans al gemetastaseerd; de mediane overleving bedraagt dan zonder behandeling vijf tot zes maanden en met behandeling negen tot elf maanden. De behandeling bestaat uit chemotherapie (FOLFIRINOX of gemcitabine/nab-paclitaxel). Het verwijderen van de primaire tumor in de pancreas wordt niet gedaan, vanwege de morbiditeit en mortaliteit die met de ingreep gepaard gaat en de onbekende invloed ervan op de overleving.
“Het is bekend dat bij patiënten met coloncarcinoom en levermetastasen, het lokaal behandelen hiervan de overleving significant verbetert. Dat doet de vraag rijzen of dit ook geldt voor patiënten met pancreascarcinoom en oligometastasen in de lever.”
Internationaal initiatief
Enkele retrospectieve, propensity score matched studies uit de Verenigde Staten suggereerden dat het toevoegen van lokale behandeling voor levermetastasen aan chemotherapie overlevingswinst oplevert bij patiënten met pancreascarcinoom. Hierop besloten onderzoekers uit Duitsland (Universitätsmedizin Göttingen) dat het tijd was om dit in een internationale, gerandomiseerde studie uit te zoeken.1 Daniël Duijzer: “Vanuit Nederland heeft de Dutch Pancreatic Cancer Group (DPCG) zich aangesloten bij deze studie. Daarnaast doen centra uit Noorwegen, Zweden en Finland mee.”
De opzet van de studie is als volgt: patiënten die een pancreascarcinoom, dat technisch gezien (borderline) resectabel is, én maximaal drie metastasen in de lever hebben, krijgen acht kuren FOLFIRINOX. Hierna worden ze 1:1 gerandomiseerd. Patiënten in de controlearm krijgen dan nog vier kuren FOLFIRINOX. Patiënten in de experimentele arm ondergaan lokale ablatie of operatie voor de levermetastasen. Ook wordt via een operatie de primaire tumor in de pancreas verwijderd, gevolgd door vier kuren FOLFIRINOX. De primaire uitkomstmaat van de studie is de algehele overleving. Secundaire uitkomstmaten zijn onder andere de progressievrije overleving en de kwaliteit van leven.
Studie-opzet
De METAPANC-studie beoogt 272 patiënten te randomiseren. “Hiervoor is het nodig dat er naar schatting 400 patiënten starten met de FOLFIRINOX-kuren”, legt Duijzer uit. “Van de patiënten die starten met FOLFIRINOX zal immers een deel niet aan de randomisatie toekomen doordat ze geen acht kuren kunnen voltooien of progressie van ziekte hebben.” Naast patiënten die bij diagnose levermetastasen hebben, komen ook patiënten die wegens lokale ziekte al zijn geopereerd en zes of meer maanden daarna levermetastasen ontwikkelen (metachrone metastasen) in aanmerking voor METAPANC. Ten slotte kunnen ook patiënten meedoen bij wie een resectie van de primaire tumor is afgeblazen omdat de ziekte bij diagnostische laparoscopie (beperkt) naar de lever blijkt te zijn uitgezaaid.
“We hopen binnen de DPCG in totaal circa tachtig patiënten te includeren”, stelt Duijzer. “In zowel het Amsterdam UMC als het RAKU (UMC Utrecht/St. Antonius Ziekenhuis) is de studie al open. Het Erasmus MC, Leids Universitair Medisch Centrum (Leiden) en Maastricht UMC+ volgen later dit jaar.”
Voor meer informatie: dpcg.nl/studie/metapanc-oligogemetasteerd-pancreas-carcinoom
Referentie
1. Ghadimi M, et al. BMC Cancer 2025;25:208.
Dr. Marten Dooper, wetenschapsjournalist
Oncologie Up-to-date 2026 vol 17 nummer 1
DEEL DIT ARTIKEL:
