Er is sprake van een lichte stijging van het percentage patiënten met primair uitgezaaide kanker dat na drie jaar nog in leven is. In de periode 2014-2018 gold dit voor 17%. In de periode 2019-2023 was dit 21%. Dit blijkt uit het rapport Uitgezaaide kanker 2025: Cijfers, inzichten en uitdagingen van IKNL.
Dat het percentage patiënten met primair uitgezaaide kanker dat na drie jaar nog leeft licht is toegenomen, wordt waarschijnlijk verklaard doordat een kleine groep patiënten een gunstig effect heeft van nieuwe behandelingen zoals doelgerichte therapie en immunotherapie. Kanttekening hierbij is dat de overleving van patiënten met uitgezaaide kanker sterk verschilt per kankersoort. De overleving is het langst bij patiënten met prostaat- of borstkanker. Ten opzichte van 2018 is de grootste verandering in de driejaarsoverleving te zien bij patiënten met melanoom, nier-, prostaat- of longkanker.
Overlijden binnen zeven maanden
Nog steeds overlijdt de helft van de patiënten met uitgezaaide kanker binnen zeven maanden na diagnose. Bij een op de vijf patiënten is de kanker al uitgezaaid op het moment dat de diagnose wordt gesteld. Deze getallen zijn sinds 2020 niet veranderd. In 2023 betrof dit 22.000 mensen.
Dat op het moment van diagnose al sprake is van primair uitgezaaide kanker is het meest het geval bij alvleesklierkanker. Het gaat hierbij om meer dan de helft van de gevallen. Bij melanoom is dit het minst vaak het geval. Schattingen wijzen erop dat in 2022 nog bij zo’n 18.000 mensen na de diagnose uitzaaiingen werden ontdekt.
Mediane overleving
De mediane overleving van alle patiënten met primair uitgezaaide kanker is in de afgelopen jaren met twee maanden toegenomen. In de periode 2004-2008 was die vijf maanden, in de periode 2019-2023 zeven maanden. Bij veel mensen met kanker daalt de kwaliteit van leven al gemiddeld negen maanden voor overlijden. Die neemt af in het laatste levensjaar, terwijl in diezelfde periode de symptoomlast toeneemt. Bij naasten tekent zich in dezelfde periode een duidelijke daling af in het emotioneel functioneren. De grootste veranderingen vinden zowel bij patiënten als naasten plaats in de drie maanden voor het overlijden.
Niet-passende zorg
Een kwart van alle in 2023 overleden patiënten met kanker ontving in de laatste maanden van het leven potentieel niet-passende zorg. Dit was het vaakst het geval bij patiënten die overleden aan long-, borst- of maagkanker. Bij de meeste kankersoorten was het zo dat mannen vaker potentieel niet-passende zorg ontvingen dan vrouwen.
IKNL presenteerde het rapport op 11 november jl. tijdens het symposium Uitgezaaid, niet uitgeleefd! in Utrecht.1 De in het rapport gepresenteerde bevindingen zijn gebaseerd op gegevens uit de Nederlandse Kankerregistratie. In sommige gevallen zijn deze gekoppeld aan andere gegevens, zoals de Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg van Dutch Hospital Data.
Referentie
1. Betere overleving bij primair uitgezaaide kanker, winst vooral voor kleine groep patiënten. Te raadplegen via iknl.nl/nieuws/2025/uitgezaaide-kanker-2025
Drs. Frank van Wijck, wetenschapsjournalist
Oncologie Up-to-date 2025 vol 16 nummer 6
DEEL DIT ARTIKEL:
